بورس تهران در هفته سوم شهریورماه، یکی از درخشانترین و پرحجمترین هفتههای معاملاتی سال را به ثبت رساند و توانست با ثبت رکوردهای پیاپی، غلبه قاطع تقاضا بر عرضه و عبور قاطعانه از کانالهای ۶.۶ تا ۷.۱ میلیون واحد، در مجموع رشد بیش از ۵۰۰ هزار واحدی را طی یک هفته به دست آورد. همزمان با رشد شاخص کل بورس، شاخص هم وزن نیز روند صعودی خود را ادامه داد تا نشان دهد که این روند رشد، محصول همه شرکت های بورسی است. اکنون سؤال اصلی سهامداران این است که آیا این روند در هفته آینده، یعنی از شنبه ۲۱ شهریور تا چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ ادامه پیدا میکند یا بازار پس از چند روز رشد سنگین وارد مرحله استراحت و نوسان میشود. بررسی رفتار شاخصها، گستردگی رشد صنایع، جریان نقدینگی و رویداد مهم عرضه اولیه «لبن» نشان میدهد سناریوی محتملتر برای هفته آینده، ادامه حرکت صعودی همراه با نوسان و افزایش عرضه در برخی نمادها است؛ نه صعود یکدست همه سهمها. به باور فعالان بازار سرمایه، بورس تهران در هفته گذشته با وجود تحولات سیاسی و نظامی در منطقه، شاهد ورود قابل توجه پول حقیقی و افزایش تقاضا در بازار بود که علت آن را میتوان به انتظار سودآوری شرکت های صادرات محور بخصوص در گروههای معدنی، فلزی و پتروشیمی، رشد نرخ ارز، انتظارات تورمی و عرضه اولیه های ارزنده جست و جو کرد. شنبه؛ بازگشت به مسیر سبز در نخستین روز معاملاتی هفته و در حالی که بازار هفته گذشته را نزولی به پایان برده بود، شاخص کل توانست با رشد ۹۶ هزار و ۹۰۹ واحدی به تراز ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار واحد برسد و ۷۸ درصد نمادها را سبزپوش کند. در این روز ۱.۸ همت پول حقیقی وارد سهام شد؛ بیشترین جذب نقدینگی در گروههای معدنی با ۶۱۴ میلیارد تومان و فلزات اساسی با ۴۷۰ میلیارد تومان بود. بازگشایی نماد آسیبدیده فولاد خوزستان و رشد صندوقهای طلا و نقره به دلیل صعود نرخ ارز از مهمترین رویدادها بود. یکشنبه؛ فتح قله جدید با رونمایی از صندوقهای پروژهمحور در روز یکشنبه با وجود فشار عرضه برای شناسایی سود، اثر انتظارات تورمی سبب شد تا بار دیگر صف خرید در بازار شکل بگیرد و بازار سهام با رشد ۱۲۱ هزار واحدی به سطح ۶ میلیون و ۷۲۳ هزار واحد برسد. در این روز ۸۹ درصد بازار مثبت شد و همزمان با آغاز پذیرهنویسی صندوق سرمایهگذاری نور، ۳.۴ همت پول حقیقی به گردونه معاملات سهام پیوست. دوشنبه؛ رکوردشکنی ورود نقدینگی در میانه این هفته بازار سهام یکی از صعودیترین روزهای تاریخ خود را تجربه کرد و شاخص کل با رشدی معادل ۱۸۳ هزار و ۸۸۳ واحد از مرز ۶.۹ میلیون واحد عبور کرد؛ در این روز بیش از ۹۹ درصد نمادها، تمام بازار به جز ۱۲ نماد سبز بودند و مثبت معامله شدند. رکورد کمنظیر ورود ۷.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی ثبت شد و گروههای معدنی، خودرویی، بیمهای، پالایشی و پتروشیمی بیشترین اقبال را تجربه کردند. سهشنبه؛ ورود به کانال ۷ میلیون واحد تشکیل صفهای سنگین خرید در روز سه شنبه نیز ادامه یافت و سبب شد تا شاخص کل ۱۶۷ هزار واحد دیگر رشد کرده و از مرز هفت میلیون واحد عبور کند؛ شاخص هموزن نیز با رشد ۳۴ هزار واحدی در ارتفاع ۱.۹۳ میلیون واحد ایستاد و در آستانه ورود به کانال جدید قرار گرفت. در این روز چهار همت نقدینگی جدید وارد بورس شد و در کنار آن پتروشیمی مبین که در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه آسیب دیده بود، از بازگشت ۶۰ درصد از ظرفیت عملیاتی خود برای تأمین یوتیلیتی واحدهای عسلویه خبر داد. چهارشنبه؛ تثبیت بازار در کانال جدید در آخرین روز معاملاتی، همزمان با آغاز عرضه اوراق سلف سکه از سوی بانک مرکزی، شاخص کل با رشد ۴۷ هزار واحدی به کانال هفت میلیون و ۱۲۲ هزار واحد رسید. اگرچه عرضه اوراق سکه بخشی از نقدینگی را متوجه خود کرد و موجب خروج موقت پول حقیقی از سهام شد، اما گروههای فلزات اساسی، معادن و صنایع غذایی همچنان پیشتاز ورود نقدینگی باقی ماندند. عرضه اوراق سکه در این روز مشارکت نزدیک به ۱۹ هزار نفر را به دنبال داشت و سبب شد از مجموع عرضه ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی، ۴۱ هزار قطعه سکه به فروش برسد که 9.7 همت نقدینگی را از بازار جمع کرد. تقاضا همچنان توان جذب بخش قابل توجهی از عرضهها را دارداما در شرایطی که شاخص کل از ابتدای سال حدود 92 درصد رشد کرده است، برخی کارشناسان معتقدند رشد سریع قیمتها معمولا دو پیام همزمان برای بازار سهام دارد؛ از یک سو نشاندهنده قدرت تقاضا و افزایش جذابیت سهام است و از سوی دیگر احتمال شناسایی سود و افزایش عرضه توسط سرمایهگذارانی را که طی ماههای گذشته بازدهی بالایی کسب کردهاند، افزایش میدهد. این در شرایطی است که یکی از مهمترین تفاوتهای روند اخیر بازار سرمایه با دورههایی است که رشد شاخص عمدتا تحت تأثیر چند نماد بزرگ رخ میداد؛ جایی که در روزهای اخیر، افزایش ارزش معاملات و ورود پول حقیقی نشان داده دامنه مشارکت در این بازار نیز گسترش یافته است. چنین ارقامی نشان میدهد در مقطع فعلی، تقاضا همچنان توان جذب بخش قابل توجهی از عرضهها را دارد. با این حال، تداوم ورود پول حقیقی شرط مهمی برای استمرار شتاب صعودی است؛ از این رو، اگر جریان نقدینگی ضعیف شود، بازار سهام میتواند وارد مرحلهای از استراحت و نوسان شود؛ مرحلهای که لزوما به معنای تغییر روند بلندمدت نیست. در واقع باید میان «اصلاح قیمت» و «وقفه در رشد» تفاوت قائل شد؛ چرا که پس از یک دوره صعود پرشتاب، طبیعی است که بخشی از معاملهگران اقدام به ذخیره سود کنند. بنابراین این اتفاق میتواند شاخص بورس را برای مدتی در محدودهای مشخص نوسانی کند، بدون آنکه الزاما ساختار صعودی بازار سهام را از بین ببرد. از نگاهی دیگر، برخی معتقدند رشد 92 درصدی شاخص کل از ابتدای سال، به اندازهای قابل توجه است که نمیتوان احتمال افزایش رفتارهای هیجانی را نادیده گرفت. به این دلیل که زمانی که بازدهی بازار سهام در مدت کوتاهی افزایش مییابد، بخشی از سرمایهگذاران با انگیزه کسب سود سریع وارد معاملات میشوند. در چنین شرایطی، فاصله میان تحلیل بنیادی و رفتار معاملاتی کوتاهمدت میتواند کاهش یابد. با این حال، صرف رشد قیمتها برای نتیجهگیری درباره حبابی شدن بازار سرمایه کافی نیست؛ و نسبت قیمت به سود شرکتها، ارزش دلاری بازار، چشمانداز سودآوری بنگاهها، نرخ ارز و تورم از جمله متغیرهایی هستند که باید همزمان مورد توجه قرار گیرند. از این منظر، عبور شاخص از 7 میلیون واحد به خودی خود به معنای گران شدن همه سهام نیست؛ بلکه شاخص بورس یک نماگر کلی بوده و ممکن است برخی گروهها همچنان از منظر سودآوری و ارزشگذاری با شرایط متفاوتی نسبت به سایر صنایع مواجه باشند. بنابراین، در چنین بازاری انتخاب سهم و توجه به کیفیت سود شرکتها اهمیت بیشتری پیدا میکند. رقیبان بورس از سوی دیگر، یکی دیگر از عواملی که میتواند به توضیح جذابیت بازار سهام کمک کند، شرایط بازارهای موازی است. در اقتصادی که تورم و انتظارات تورمی همچنان نقش مهمی در تصمیمهای سرمایهگذاری دارند، سرمایهگذاران به دنبال داراییهایی هستند که هم امکان حفظ ارزش سرمایه را فراهم کنند و هم از نقدشوندگی مناسبی برخوردار باشند. در این زمینه، بازار ارز و طلا همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران قرار دارند، اما بورس به دلیل امکان ورود سرمایههای خرد، تنوع ابزارها و نقدشوندگی بخش قابل توجهی از سهام، ظرفیت متفاوتی برای جذب سرمایهدارد. از سوی دیگر، رشد قیمت در بازارهای مسکن و خودرو نیز باعث شده بخشی از سرمایهگذاران، بورس را به عنوان گزینهای در دسترستر برای مشارکت در اقتصاد و کسب بازدهی دنبال کنند. ایستگاه بعدی کجاست؟ نگاهی به بازارهای مختلف و عوامل اثرگذار بر آنها نشان میدهد مهمترین متغیر برای بازار سهام، نه عدد شاخص، بلکه رفتار آن پس از رسیدن به قلههای جدید است. بر این اساس اگر بازار سرمایه بتواند در سطوح بالای فعلی معاملات پرحجم داشته باشد، عرضههای جدید را جذب کند و جریان ورود پول حقیقی را حفظ کند، احتمال ادامه روند صعودی همچنان وجود خواهد داشت. در مقابل، کاهش محسوس ارزش معاملات، خروج پایدار پول حقیقی و افزایش فشار فروش میتواند نشانه ورود بورس به یک دوره استراحت باشد. چنین وضعیتی در پی یک رشد سنگین، اتفاقی غیرعادی نیست و حتی میتواند به سالمتر شدن روند بازار کمک کند.بنابراین، اگرچه نمیتوان برای شاخص کل سقف مشخصی تعیین کرد، اما کارشناسان میگویند انتظار ادامه رشد با همان سرعت ماههای اخیر نیز منطقی نیست؛ و بورس پس از یک صعود کمسابقه، حالا به مرحلهای رسیده است که کیفیت تقاضا اهمیت بیشتری از حجم آن پیدا میکند. بر این اساس در این مرحله، سرمایهگذارانی که صرفا به دنبال جا نماندن از موج صعودی هستند، با ریسک بیشتری مواجهاند و در مقابل، توجه به سودآوری شرکتها، ارزشگذاری و چشمانداز صنایع میتواند معیار مهمتری برای تصمیمگیری باشد. به بیان دیگر، عبور از 7 میلیون واحد شاید پایان یک موج نباشد، اما آغاز مرحلهای متفاوت برای بورس تهران است؛ مرحلهای که در آن بازار سهام باید ثابت کند رشد اخیر تنها حاصل هیجان و جریان نقدینگی نبوده و میتواند با پشتوانه سودآوری و ارزندگی، سطوح جدید قیمتی را تثبیت کند.