کد خبر : 72939 تاریخ : 1405/7/13 - 22:17
«امتیاز» روند واگذاری سایپا به بخش خصوصی را بررسی می‌کند؛ سرنوشت دومین خودروساز بزرگ در دستان دولت رئیس سازمان خصوصی‌سازی با اشاره به بررسی موضوع واگذاری سایپا در دولت گفت: این موضوع در کمیسیون‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و تصمیم نهایی درباره آن در هیئت وزیران اتخاذ خواهد شد

زهره عالی‌پور در گفت‌وگویی اظهار کرد: در حال حاضر بررسی‌های لازم در کمیسیون‌های مختلف انجام شده و برای تصمیم‌گیری نهایی، موضوع در صحن هیئت وزیران مطرح خواهد شد.
وی افزود: در بخش خصوصی تقریباً اتفاق نظر وجود دارد که شرایط فعلی سایپا به گونه‌ای است که باید هرچه سریع‌تر سرمایه‌گذاری‌های جدید و فناوری‌های نوین به این شرکت تزریق شود و مدل بازسازی آن نیز با سرعت مورد رسیدگی قرار گیرد.
رئیس سازمان خصوصی‌سازی ادامه داد: این مباحث در دولت مطرح شده و در عین حال، درباره واگذاری یا باقی ماندن سایپا در اختیار دولت نیز برخی اختلاف‌نظرها میان نمایندگان وجود داشته است که توضیحات لازم در این زمینه ارائه شده است.
عالی‌پور با بیان اینکه تعیین قابلیت واگذاری شرکت‌ها تابع مباحث سیاستی و قانونی است، گفت: این موضوعات در دولت در حال بررسی است و در کمیسیون‌های مختلف مورد رسیدگی قرار گرفته است.
عالی‌پور تاکید کرد: تصمیم نهایی ان‌شاءالله در صحن هیئت وزیران مطرح می‌شود و در نهایت دولت درباره این موضوع تصمیم‌گیری خواهد کرد و نتیجه را برای اجرا به سازمان خصوصی‌سازی ابلاغ می‌کند.
سه ضلع اصلی عملکرد شهریور خساپا
فرایند واگذاری سهام تودلی سایپا با پیگیری همزمان دو موضوع کلیدی، یعنی به‌روزرسانی قیمت کارشناسی سهام و رفع توثیق حدود ۱۷درصد از سهام نزد بانک تجارت، وارد مرحله جدیدی شده است؛ اقداماتی که تکمیل آنها پیش‌نیاز انتشار آگهی عرضه خواهد بود.شرکت سایپا در اطلاعیه‌ای که در سامانه کدال منتشر کرده، آخرین وضعیت اقدامات مرتبط با واگذاری سهام تودلی را تشریح کرده است. بر اساس این اطلاعیه، با توجه به پایان اعتبار شش‌ماهه گزارش کارشناسی پیشین، هماهنگی‌های لازم با مرکز وکلا برای به‌روزرسانی قیمت کارشناسی هر سهم سایپا انجام شده است. قیمت جدید پس از تهیه و دریافت گزارش کارشناسی، از طریق سامانه کدال منتشر خواهد شد.
شرکت سایپا با نماد «خساپا» دومین خودروساز بزرگ کشور است که فعالیت آن به تولید و فروش محصولات خانواده X200، شاهین، وانت 151 و محصولات مونتاژی اختصاص دارد. با این حال، بررسی عملکرد شهریور 1405 نشان می‌دهد این شرکت در بخش مهمی از فعالیت عملیاتی خود با عقبگرد مواجه شده و در سراشیبی سقوط به مسیر خود ادامه داده است.
کاهش تولید، افت فروش و در نهایت کاهش درآمد، سه ضلع اصلی عملکرد شهریور خساپا در سایه ضعف مدیریت این خودروساز هستند. مجموع تولید شرکت در این ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش قابل توجهی داشته و حتی رشد فروش برخی محصولات نیز نتوانسته افت شدید فروش محصولات مونتاژی و کاهش تولید را جبران کند.
اهمیت این اعداد زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم سایپا در شرایطی قرار دارد که کاهش درآمد عملیاتی، توان شرکت برای پوشش هزینه‌ها و بهبود وضعیت زیان انباشته را محدودتر می‌کند. اگر این روند در ماه‌های بعد نیز ادامه پیدا کند، افزایش مجدد زیان انباشته و تداوم وضعیت زیان‌دهی شرکت، به یک نگرانی جدی‌تر تبدیل خواهد شد.
کاهش درآمد و فشار تازه بر صورت‌های مالی
مجموع ارقام شهریور 1405 نشان می‌دهد سایپا در این ماه نه‌تنها نتوانسته سطح تولید سال گذشته را حفظ کند، بلکه کاهش تولید به افت فروش و در نهایت کاهش درآمد منجر شده است. تولید از 21 هزار و 632 دستگاه در شهریور 1404 به 13 هزار و 709 دستگاه در شهریور 1405 رسیده و فروش نیز از 20 هزار و 724 دستگاه در شهریور 1404 به 17 هزار و 174 دستگاه در شهریور 1405 کاهش یافته است.
همزمان درآمد شرکت از 12 هزار و 392 میلیارد تومان در شهریور 1404 به 8 هزار و 381 میلیارد تومان در شهریور 1405 رسیده است. بنابراین برخلاف شرایطی که افزایش نرخ می‌تواند افت حجم فروش را تا حدی جبران کند، در شهریور خساپا حتی درآمد اسمی نیز نتوانسته در برابر کاهش فعالیت عملیاتی مقاومت کند.
ادامه چنین روندی برای سایپا خبر خوبی نیست؛ زیرا کاهش تولید و فروش به معنای محدود شدن جریان درآمدی در شرایطی است که شرکت همچنان با مسئله زیان انباشته دست‌وپنجه نرم می‌کند. اگر افت تولید، کاهش فروش و نزول درآمد در ماه‌های آینده تکرار شود، مسیر کاهش زیان انباشته دشوارتر خواهد شد و حتی احتمال بازگشت شرکت به وضعیت زیان‌دهی پررنگ‌تر می‌شود. در چنین شرایطی، افزایش پایدار تولید و فروش بیش از رشد اسمی قیمت‌ها برای بهبود وضعیت مالی خساپا اهمیت خواهد داشت.
شکل‌ دهی به یک ائتلاف برای حضور در فرایند خرید سهام سایپا
شنیده‌‌ها از جاده مخصوص حاکی از آن است که سه خودروساز رقیب در حال بررسی شکل‌ دهی به یک ائتلاف برای حضور در فرایند خرید سهام سایپا هستند. شنیده‌‌ها از جاده مخصوص حاکی از آن است که در تازه‌ ترین تحولات مربوط به واگذاری سهام گروه خودروسازی سایپا، سه خودروساز رقیب در حال بررسی شکل‌ دهی به یک ائتلاف برای حضور در فرایند خرید سهام این خودروساز هستند؛ اتفاقی که در صورت نهایی شدن، می‌ تواند معادلات مالکیت در صنعت خودرو را وارد مرحله جدیدی کند و فضای رقابت در عرصه رسانه را برای بابک زنجانی»، رئیس گروه دات‌ وان را سخت تر کند.
اگرچه هنوز جزئیات رسمی از ساختار این ائتلاف، میزان سهم مورد نظر هر یک از طرف‌‌ها و نحوه حضور آنها منتشر نشده، اما اصل شکل‌ گیری چنین آرایشی نشان می‌ دهد که گروه خودروسازی سایپا دیگر صرفا یک بنگاه اقتصادی برای خریداران بالقوه نیست و مالکیت آن می‌ تواند آرایش آینده صنعت خودرو را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
سایپا؛ فراتر از یک معامله صنعتی
اهمیت گروه خودروسازی سایپا برای بازیگران صنعت خودرو تنها به خطوط تولید، شبکه فروش، زنجیره تأمین و ارزش دارایی‌ های آن محدود نمی‌ شود. این شرکت یکی از بزرگ‌ ترین مجموعه‌ های صنعتی کشور است و تغییر مالکیت آن می‌ تواند به قطعه‌ سازی، اشتغال، بازار خودرو، شبکه خدمات پس از فروش و حتی مناسبات میان خودروسازان و سیاست‌ گذار اثرگذار باشد. به همین دلیل است که واگذاری چنین مجموعه‌ ای، در هیچ مقطعی صرفا یک معامله عادی بورسی یا صنعتی تلقی نمی‌ شود. مالک جدید سایپا در عمل می‌ تواند بر بخشی از مسیر آینده صنعت خودرو کشور اثرگذار باشد و همین موضوع، اهمیت رقابت بر سر این واگذاری را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌ شود که ائتلاف احتمالی با چه هدفی در حال شکل‌ گیری است؛ آیا هدف اصلی، تجمیع منابع مالی و افزایش توان خرید است یا اینکه اعضای ائتلاف به دنبال تقسیم ریسک، استفاده از ظرفیت‌ های یک دیگر و طراحی یک ساختار مشترک برای اداره سایپا هستند؟
رقبایی که برای خرید رفیق نزدیک شدند
شنیده‌‌ها درباره ائتلاف سه خودروساز رقیب از این جهت قابل توجه است که در شرایط عادی، این شرکت‌‌ها باید در بازار محصول، مشتری، شبکه فروش و حتی زنجیره تأمین با یکدیگر رقابت کنند؛ اما قرار گرفتن آنها در یک جبهه برای خرید یک دارایی صنعتی بزرگ نشان می‌ دهد که مالکیت سایپا می‌ تواند منافع مشترکی برای رقبای امروز ایجاد کند.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌ شود که ائتلاف احتمالی با چه هدفی در حال شکل‌ گیری است؛ آیا هدف اصلی، تجمیع منابع مالی و افزایش توان خرید است یا اینکه اعضای ائتلاف به دنبال تقسیم ریسک، استفاده از ظرفیت‌ های یک دیگر و طراحی یک ساختار مشترک برای اداره سایپا هستند؟ پاسخ به این پرسش بدون ارائه اطلاعات رسمی درباره ترکیب خریداران، ساختار تأمین مالی و برنامه آنها برای اداره نارنجی پوشان جاده مخصوص ممکن نیست، اما نفس نزدیک شدن رقبای صنعتی به یکدیگر برای تصاحب یک خودروساز بزرگ، اتفاقی قابل توجه در معادلات صنعت خودرو محسوب می‌ شود.
صنعت خودرو در بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان به دلیل ارتباط مستقیم با اشتغال، زنجیره تأمین، فناوری، انرژی، تجارت خارجی و حمل‌ و نقل، صنعتی با ابعاد راهبردی و سیاسی محسوب می‌ شود. در داخل کشور اما این پیوند طی دهه‌ های گذشته پر رنگ‌ تر بوده است
خودروسازی؛ صنعتی فراتر از اقتصاد
صنعت خودرو در بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان به دلیل ارتباط مستقیم با اشتغال، زنجیره تأمین، فناوری، انرژی، تجارت خارجی و حمل‌ و نقل، صنعتی با ابعاد راهبردی و سیاسی محسوب می‌ شود. در داخل کشور اما این پیوند طی دهه‌ های گذشته پر رنگ‌ تر بوده است. تصمیم‌ های مرتبط با مالکیت خودروسازان، قیمت‌ گذاری، واردات، تعرفه، تأمین ارز و نحوه حمایت از تولید، همواره فراتر از محاسبات صرف اقتصادی قرار داشتند. به همین دلیل، رقابت برای خرید گروه خودروسازی سایپا را نمی‌ توان تنها رقابت چند سرمایه‌ گذار برای تصاحب یک بنگاه بزرگ صنعتی دانست. آنچه در این واگذاری اهمیت دارد، این است که چه مجموعه‌ ای با چه مدل مدیریتی، چه پشتوانه مالی و چه برنامه صنعتی قرار است آینده سایپا را در دست بگیرد.
سابقه سیاست‌گذاری صنعت خودرو نشان داده است که تعیین تکلیف مالکیت خودروسازان بزرگ همواره تحت تأثیر مجموعه‌ از عوامل اقتصادی، صنعتی و حاکمیتی قرار داشته است
سیاست‌گذاری خارج از جاده مخصوص

سابقه سیاست‌گذاری صنعت خودرو نشان داده است که تعیین تکلیف مالکیت خودروسازان بزرگ همواره تحت تأثیر مجموعه‌ از عوامل اقتصادی، صنعتی و حاکمیتی قرار داشته است. به همین دلیل، آینده سایپا را نمی‌ توان فقط در اتاق هیئت‌ مدیره این شرکت جست‌ و جو کرد. بخشی از تصمیمات مهم این صنعت طی سال‌ های گذشته خارج از جاده مخصوص و در سطوح سیاست‌گذاری اقتصادی و حکمرانی شکل گرفته است. اکنون نیز هرگونه تغییر در مالکیت سایپا می‌ تواند متاثر از ملاحظاتی فراتر از قیمت پیشنهادی خریداران باشد. از همین منظر، موضوع اهلیت خریداران اهمیت ویژه‌ پیدا می‌ کند. اهلیت تنها به توان پرداخت قیمت معامله محدود نیست؛ بلکه باید مشخص شود خریدار توان تأمین سرمایه در گردش، سرمایه‌ گذاری، اصلاح ساختار مالی و حفظ ظرفیت تولید سایپا را دارد یا خیر.
مسئله فقط خرید سایپا نیست
مسئله مهم‌ تر آن است که واگذاری سایپا نباید صرفا با معیار «چه کسی می‌ خرد» سنجیده شود؛ بلکه باید مشخص شود «خریدار با سایپا چه خواهد کرد»، برنامه تولید، اصلاح ساختار مالی، تعیین تکلیف بدهی‌ ها، توسعه محصولات، رابطه با قطعه‌ سازان، سرمایه‌ گذاری در فناوری و نحوه اداره شرکت پس از واگذاری، از خود معامله مهم‌تر است. اگر خریدار صرفا به دنبال استفاده از دارایی‌‌ها و ظرفیت‌ های موجود باشد، واگذاری نمی‌ تواند به معنای واقعی کلمه خصوصی‌ سازی و اصلاح ساختار صنعت خودرو تلقی شود. در مقابل، اگر سرمایه‌ گذار جدید برنامه مشخصی برای توسعه محصول، افزایش بهره‌ وری و اصلاح ساختار مالی داشته باشد، واگذاری می‌ تواند نقطه آغاز یک دوره جدید برای سایپا باشد.
اگر ائتلاف احتمالی سه خودروساز رقیب به مرحله رسمی برسد، این رویداد می‌ تواند یکی از مهم‌ ترین نشانه‌ های تغییر آرایش قدرت در صنعت خودرو باشد؛ آرایشی که در آن رقبای بازار برای به دست آوردن یک بازیگر بزرگ، ناچار به همکاری شدند
تغییر آرایش قدرت در صنعت خودرو
اگر ائتلاف احتمالی سه خودروساز رقیب به مرحله رسمی برسد، این رویداد می‌ تواند یکی از مهم‌ ترین نشانه‌ های تغییر آرایش قدرت در صنعت خودرو باشد؛ آرایشی که در آن رقبای بازار برای به دست آوردن یک بازیگر بزرگ، ناچار به همکاری شدند. این همکاری احتمالی می‌ تواند نشان‌ دهنده آن باشد که ارزش راهبردی سایپا برای بازیگران صنعت خودرو، فراتر از ارزش مالی سهام آن است. دسترسی به ظرفیت تولید، شبکه تأمین، زیرساخت‌ های صنعتی، برندها، بازار و نیروی انسانی، مجموعه‌ از دارایی‌هایی است که می‌ تواند موقعیت هر خریدار را در بازار خودرو تغییر دهد. اکنون باید منتظر ماند و دید این نزدیکی صرفا یک ائتلاف اقتصادی برای خرید سایپا خواهد بود یا آغاز شکل‌ گیری یک ساختار جدید در صنعت خودرو، در این میان، ورود بازیگران جدید به رقابت برای مالکیت سایپا نیز می‌ تواند معادله را پیچیده‌ تر کند. هرچه تعداد متقاضیان و مدل‌ های پیشنهادی برای خرید افزایش یابد، اهمیت شفافیت فرایند واگذاری و بررسی اهلیت صنعتی و مالی خریداران نیز بیشتر خواهد شد. آنچه مسلم است اینکه سرنوشت سایپا فقط سرنوشت یک شرکت نیست؛ تعیین مالکیت آن می‌ تواند بخشی از نقشه آینده صنعت خودرو ایران را ترسیم کند. از این رو، آنچه باید در پایان این رقابت مورد قضاوت قرار گیرد، نه صرفا نام برنده معامله، بلکه برنامه‌ است که قرار است سایپا را از یک خودروساز بزرگ دولتی به یک بنگاه رقابت‌ پذیر و توسعه‌ گرا تبدیل کند.