کد خبر : 72991 تاریخ : 1405/7/14 - 21:46
افزایش مبلغ کالا برگ؛ مُسکن برای سفره‌های مردم دولت اعلام کرده است اعتبار کالابرگ الکترونیکی از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان برای هر نفر افزایش خواهد یافت؛ یعنی ۲۳۰ هزار تومان بیشتر برای هر عضو خانوار.در نگاه نخست، افزایش اعتبار کالابرگ می‌تواند برای خانوارهای کم‌درآمد خبر خوشی باشد، اما پرسش اصلی این است که این رقم، بر اساس چه محاسبه‌ای تعیین شده است؟

آیا مبنای محاسبه، نرخ تورم عمومی است؟
تورم خوراکی‌ها؟ هزینه یک سبد مشخص از کالاهای اساسی؟
کاهش قدرت خرید خانوارها؟
یا اساساً توان مالی دولت برای تأمین این اعتبار؟...
پاسخ به این پرسش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر عدد جدید براساس نیاز واقعی خانوار و تغییر هزینه سبد معیشت تعیین نشده باشد، افزایش اعتبار لزوماً به معنای افزایش قدرت خرید مردم نیست.در شرایطی که تورم سالانه و به‌خصوص قیمت مواد غذایی فشار سنگینی بر خانوارها وارد کرده است، نمی‌توان صرفاً با بزرگ‌تر کردن عدد کالابرگ، درباره بهبود وضعیت معیشتی مردم سخن گفت.
۲۳۰ هزار تومان بیشتر!
باید پرسید؛ برای خرید چه مقدار بیشتر؟ مسئله اصلی کالابرگ، رقم اسمی آن نیست؛ قدرت خرید واقعی آن است.اگر یک خانوار امروز یک میلیون تومان اعتبار دریافت کند و دولت ۲۳۰ هزار تومان دیگر به آن اضافه کند، اما قیمت کالاهای مشمول کالابرگ در همین فاصله بیش از این میزان افزایش یافته باشد، خانوار در عمل کالای بیشتری دریافت نخواهد کرد.
برای یک خانوار چهار نفره، این افزایش معادل ۹۲۰ هزار تومان در ماه است. رقم قابل توجهی به نظر می‌رسد، اما باید دید این مبلغ در برابر افزایش هزینه مواد غذایی چه میزان قدرت خرید ایجاد می‌کند.ممکن است خانوار هنگام دریافت پیام افزایش اعتبار احساس کند حمایت دولت افزایش یافته است، اما هنگام مراجعه به فروشگاه متوجه شود که همان سبد قبلی را با تفاوت اندکی می‌تواند خریداری کند.
افزایش اسمی، افزایش واقعی قدرت خرید
این همان تفاوت مهم میان افزایش اسمی درآمد و افزایش واقعی قدرت خرید است.در علم اقتصاد، رفاه خانوار با اعداد اسمی سنجیده نمی‌شود؛ معیار مهم، مقدار کالا و خدماتی است که خانوار با درآمد خود می‌تواند خریداری کند.
پرسش مهم‌تر؛ منابع پایدار کجاست؟
اما درباره تصمیم جدید دولت، یک پرسش اساسی‌تر نیز وجود دارد.رئیس‌جمهور پیش‌تر بر این نکته تأکید کرده بود که تا زمانی که منابع پایدار برای کالابرگ ایجاد نشود، افزایش اعتبار آن امکان‌پذیر نیست. این استدلال از نظر اقتصادی قابل فهم بود؛ زیرا اگر دولت بدون داشتن منبع مالی پایدار، تعهد جدیدی ایجاد کند، ممکن است هزینه آن در نهایت از مسیر کسری بودجه، استقراض یا افزایش نقدینگی به اقتصاد تحمیل شود.اکنون که دولت اعتبار کالابرگ را افزایش داده است....
یک سؤال روشن پیش روی دولت قرار دارد: در فاصله میان آن موضع و تصمیم جدید، چه منبع پایدار و جدیدی ایجاد شده است؟
اگر منابع پایدار ایجاد شده، دولت باید آن را به‌صورت شفاف اعلام کند؛ میزان این منابع، محل تأمین آنها و هزینه‌ای که افزایش اعتبار کالابرگ بر بودجه عمومی تحمیل می‌کند، باید برای مردم روشن باشد.اما اگر منبع جدید و پایدار ایجاد نشده و این افزایش از محل جابه‌جایی منابع بودجه، استقراض یا منابعی تأمین می‌شود که نهایتاً فشار بیشتری بر نقدینگی و تورم وارد می‌کند، آنگاه باید درباره نتیجه واقعی این سیاست تردید کرد.زیرا ممکن است دولت ۲۳۰ هزار تومان به اعتبار کالابرگ اضافه کند، اما افزایش قیمت‌ها در اثر سیاست‌های مالی و پولی نامناسب، قدرت خرید بیشتری از همان خانوار بگیرد. یارانه‌ای که با یک دست به مردم پرداخت شود و با دست دیگر از طریق تورم از جیب آنها خارج شود، حمایت پایدار نیست؛ جابه‌جایی پول در یک چرخه تورمی است.بنابراین اعلام رقم جدید کالابرگ، بدون اعلام همزمان منبع تأمین مالی آن، پایان بحث نیست.دولت باید صریحاً بگوید این ۲۳۰ هزار تومان از کجا می‌آید و هزینه آن چه تأثیری بر کسری بودجه، نقدینگی و تورم خواهد داشت.کالابرگ نباید جای سیاست اقتصادی را بگیرد.
مشکل اصلی اینجاست که کالابرگ اساساً یک سیاست جبرانی است، نه درمان ریشه‌ای تورم.اگر قیمت مواد غذایی افزایش پیدا کند، دولت اعتبار کالابرگ را افزایش می‌دهد؛ اگر قیمت‌ها دوباره بالا بروند، اعتبار بیشتری لازم خواهد بود. این چرخه می‌تواند دولت را وارد مسابقه‌ای دائمی با تورم کند؛ مسابقه‌ای که اگر منابع پایدار نداشته باشد، خود می‌تواند به افزایش کسری بودجه و فشار تورمی منجر شود.بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که کالابرگ به‌تنهایی مسئله معیشت را حل کند.کالابرگ باید در کنار مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی قرار گیرد که هدف آنها کاهش سرعت افزایش قیمت‌ ها، افزایش تولید، کاهش هزینه توزیع و افزایش درآمد واقعی خانوار باشد.دولت چه باید بکند؟ مسئله اصلی این نیست که کالابرگ یک میلیون تومان است یا یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان.مسئله این است که یک خانوار با این مبلغ چه مقدار کالای ضروری می‌تواند خریداری کند.اگر پاسخ این سؤال امروز با چند ماه قبل تفاوت چندانی نداشته باشد، افزایش ۲۳۰ هزار تومانی، هرچند در ظاهر اقدامی حمایتی است، نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه بهبود وضعیت معیشتی مردم تلقی شود.دولت باید از سیاست افزایش‌های مقطعی عبور کند و یک نظام حمایتی قابل پیش‌بینی، شفاف و متناسب با تغییر هزینه زندگی ایجاد کند؛ نظامی که هم منبع مالی پایدار داشته باشد و هم از طریق سیاست‌های پولی و مالی، اثر خود را با تورم خنثی نکند.در نهایت، مردم حق دارند بدانند چرا رقم کالابرگ دقیقاً ۱.۲۳۰ میلیون تومان تعیین شده، مبنای این محاسبه چیست و منابع مالی آن از کجا تأمین می‌شود.در اقتصاد، عدد بدون فرمول فقط یک رقم است.آنچه به یک سیاست اقتصادی اعتبار می‌دهد، منطق محاسبه، منبع تأمین مالی و اثری است که در نهایت بر قدرت خرید واقعی مردم می‌گذارد.