وی ادامهداد: آن چیزی که در یکسال اخیر در وزارت ارتباطات تهیه و تدوین و به صورت عمومی فراخوان کردیم، بحث کاربران و اپراتورهای هوش مصنوعی خواهد بود. درحال حاضر بیش از ۱۲ شرکت در کشور اعلام آمادگی کردند که خدمات هوش مصنوعی، خدمات زیرساختی و پردازشی را ارائه دهند.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ابراز امیدواری کرد: در آینده نزدیک شرکتهایی که حایز امتیازهای لازم شدهاند را به صورت عمومی اعلام کنیم.
وی گفت: طبق پروانهای که به این شرکتها خواهیم داد مسئولیت پیدا میکنند به حوزه های مختلف اعم از حاکمیت و بخش خصوصی ارائه خدمت دهند.
صعود 22 پلهای ایران در هوش مصنوعی به رتبه 71 جهان
رتبه هوش مصنوعی ایران با جبران شکاف کاربردی در پروژههای ملی، از 93 به محدوده 71 ارتقا یافت.
عبدالحسن بهرامی؛ رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، در پنل تخصصی «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» با تبیین این رویکرد تحولی اظهار کرد: ما در حال گذار از یک پارادایم قدیمی به یک الگوی جدید هستیم؛ در حالی که قانون سابق بر حمایت از «شرکت» استوار بود، در پارادایم جدید و ذیل قانون جهش تولید دانشبنیان، حمایتها بر پایه «فعالیتهای نوآورانه» و تداوم رفتار توسعهای بنا شده است.
جهش 22 پلهای در هوش مصنوعی و جبران شکاف کاربرد
بهرامی با استناد به گزارشهای بینالمللی از جمله گزارش دانشگاه آکسفورد، به دستاوردهای اخیر در حوزه فناوریهای نوظهور اشاره کرد و گفت: ایران در مطالعات بنیادین هوش مصنوعی فاصله اندکی با پیشگامان جهانی دارد، اما چالش اصلی ما در حوزه «کاربرد» بود. با اجرای پروژههایی نظیر سکوی ملی هوش مصنوعی و طرح ایران دیجیتال، موفق شدیم رتبه جهانی کشور را از 93 به محدوده 71 و 72 ارتقا دهیم.
وی تأکید کرد: این جهش نتیجه تمرکز بر «خرید راهبردی دولت» و اعطای گرنتهای کاربردی در صنایع استراتژیک همچون آب، انرژی، معدن و امداد و نجات بوده است.
مدل تأمین مالی 5 هزار میلیارد تومانی برای پروژههای مشارکتی
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان در بخش دیگری از سخنان خود به مدل جدید تأمین مالی در زیستبوم اشاره کرد و افزود: در یک سال و نیم اخیر، معاونت علمی حدود 1.5 همت (هزار میلیارد تومان) از پروژههای دانشبنیان حمایت کرده است. نکته حائز اهمیت، توانمندسازی بخش خصوصی برای مشارکت است؛ بهطوریکه همزمان با این حمایت، موفق به جذب 3.5 همت منابع از سایر بخشها شدهایم تا پروژهها به صورت کاملاً مشارکتی پیش بروند.
وی تصریح کرد: هدفگذاری ما در مرکز راهبری این است که شرکتهای دانشبنیان نقش «حلال» را در زنجیره ارزش ایفا کنند و گرههای کور نظام صنعت و بخشهای حاکمیتی را با راهکارهای فناورانه بگشایند.
تکرار تجربه موفق «ایرانساخت» در مقیاس ملی
بهرامی با بازخوانی تجربه موفق تجهیزات آزمایشگاهی خاطرنشان کرد: در اوایل دهه 90 پیشبینی میشد تنها 50 شرکت تولیدکننده تجهیزات آزمایشگاهی داشته باشیم، اما امروز با حمایتهای مستمر، شاهد فعالیت نزدیک به 1000 شرکت در نمایشگاههای ایرانساخت هستیم.
وی افزود: حاصل این رویکرد، معرفی بیش از 20 هزار مدل محصول و ایجاد اشتغال برای 7 هزار نیروی متخصص دانشبایه بوده است که با صرف تنها 800 میلیارد تومان یارانه دولتی، به این سطح از بلوغ رسیدهایم.
سیر تکاملی؛ از توسعه دانشجو تا زنجیره ارزش
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان در پایان با مرور سیر تاریخی علم و فناوری در ایران یادآور شد: کشور ما مسیر طولانی را از دهه 60 با تمرکز بر توسعه دانشجو، در دهه 70 با ایجاد مراکز تحقیقاتی و در دهه 80 با تأسیس پارکهای علم و فناوری طی کرده است. اکنون در مرحلهای هستیم که باید نوآوری را به یک رفتار مستمر تبدیل کنیم تا از حمایتهای صرفاً محصولمحور به سمت اثربخشی ساختاری حرکت کنیم.
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
با امضا سند تأسیس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی، ایران به جمع اعضا مؤسس این سازمان پیوست.
سفیر ایران در چین، به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران با امضا سند تأسیس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی نام ایران را در جمع کشورهای عضو این سازمان تازهتأسیس ثبت کرد.
عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در جمهوری خلق چین، پس از امضا این سند، در دیدار با لیو بین، معاون وزیر خارجه چین، با تأکید بر اهمیت نقش همکاریهای چندجانبه در شکلدهی به آینده فناوریهای پیشرفته، گفت: «ایران آمادگی دارد در مسیر توسعه علمی، پژوهشی و کاربردی هوش مصنوعی و همچنین ایجاد سازوکارهای بینالمللی برای استفاده عادلانه از این فناوری مشارکت فعال داشته باشد.»
سفیر ایران در پکن تاکید کرد جمهوری اسلامی ایران با حضور در این ابتکار بینالمللی و قرار گرفتن در جمع کشورهای مؤسس، رویکرد خود مبنی بر مشارکت سازنده در عرصه فناوریهای نوین و استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی در جهت توسعه پایدار و پیشرفت جوامع دنبال میکند.
گفتنی است سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی (WAICO) روز ۲۶ تیر (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶) با ابتکار چین و در حاشیه «کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶» در شهر شانگهای تأسیس شد. بر اساس این سند، سازمان مذکور یک سازمان بیندولتی مستقل است که مقر آن در شانگهای تعیین شده و اهدافی چون ارتقای همکاریهای بینالمللی در حوزه هوش مصنوعی، تقویت حکمرانی جهانی این فناوری و تضمین توسعه سالم، ایمن و عادلانه آن را دنبال میکند.
ایران در جمع برترینهای هوش مصنوعی جهان
ایران با ثبت ۵۶۸ مقاله در حوزه هوش مصنوعی طی سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، بر اساس اعلام وزیر علوم، در سال ۲۰۲۵ به رتبه هجدهم جهان و سوم کشورهای اسلامی در این حوزه دست یافته است.
، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در دیدار با تیم ملی المپیاد هوش مصنوعی کشورمان با تبریک موفقیت اعضای این تیم، اظهار کرد: معمولاً یکی از کانونهایی که در وضعیت بحران، چه بحران جنگ و چه کرونا، بسیار آسیب میبیند، حوزه آموزش است. ما درگیر جنگ سختی شدیم که بسیاری از امکانات و بسترهای آمادگی شما برای این مسابقه بزرگ تضعیف شد؛ با این حال، شما برای اولین بار رکورد طلا را شکستید و جا دارد که مجدداً به شما تبریک بگویم و این موفقیت را تشویق کنم.
سیمایی در ادامه با اشاره به برخی آمارها و افتخارات ایران در حوزه هوش مصنوعی که توسط دانشآموزان و دانشجویان کشور رقم خورده است، اظهار کرد: طبق مستندات و بررسیهایی که ما در آیسی داریم، بین سالهای 2021 تا 2025، ایران با 568 مقاله، رتبه سوم کشورهای اسلامی و رتبه 19 جهانی را کسب کرده و در سال 2025 نیز رتبه 18 را به دست آورده است.
وی افزود: 44 هزار دانشجو در حوزه هوش مصنوعی و حوزههای مرتبط داریم و 400 استارتآپ تخصصی در حوزه هوش مصنوعی داریم که همه آنها اسپینآف دانشگاهی هستند و زایشهای دانشگاه هستند. در این حوزه ما از بیرون دانشگاه شرکتی کمی داریم.
وزیر علوم ادامه داد: به طور کلی، شرکتهای حوزه اقتصاد دیجیتال، 27 درصد واحدهای فناور را تشکیل میدهند.
از بین 16 هزار واحد فناوری که امروزه در 60 پارک علم و فناوری ایران مشغول به کار هستند، ما یک خط ویژه برای جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی باز کردهایم.
سیمایی گفت: در همه برنامههای آموزشی رشته هوش مصنوعی نیز واحد هوش مصنوعی را جزو سرفصل درسها قرار دادهایم و 25 کد رشته محل جدید هم در یک سال گذشته در حوزه هوش مصنوعی ایجاد شده است.
وی تأکید کرد: در هر حال، ما هنوز در ابتدای راه قرار داریم و به این مقدار پیشرفت بسنده نمیکنیم. انسان کمالجو است و کمال نامحدود است. ما به دنبال نامحدود با تمام توان حرکت میکنیم.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در پایان اظهار کرد: وظیفه ما است که قدردان شماها باشیم و قدردان خانوادههای شما. حتماً پدر و مادر و به هر حال بستگان نزدیک شما در این موفقیت متحمل سختی شدهاند و در آن سهیم و شریک هستند. امیدواریم شما قدردان خانوادههایتان، پدر و مادر و خواهر و برادر و همه کسانی که حقی به گردن شما دارند، باشید؛ از جمله استادان و مدیران همین تیم که خودتان هم به خوبی از همه آنها یاد کردید.
ایرانیها چقدر از هوش مصنوعی استفاده میکنند؟
هوش مصنوعی به یکی از داغترین فناوریهای جهان تبدیل شده، اما در ایران هنوز در ابتدای مسیر ورود به زندگی روزمره کاربران قرار دارد.
تازهترین پیمایش مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) از تغییر تدریجی الگوی استفاده کاربران ایرانی از فناوریهای دیجیتال حکایت دارد؛ دادههایی که نشان میدهد اگرچه شبکههای اجتماعی داخلی توانستهاند جایگاه قابل توجهی در میان کاربران پیدا کنند، اما در حوزه فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی، بخش بزرگی از جامعه هنوز در مرحله آشنایی اولیه قرار دارد و استفاده حرفهای از این ابزارها سهم محدودی دارد.
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در تازهترین پیمایش خود که با هدف سنجش نگرش کاربران نسبت به شبکههای اجتماعی، فناوریهای ارتباطی و خدمات دیجیتال انجام شده، تصویری از رفتار دیجیتال کاربران ایرانی ارائه کرده است. این نظرسنجی در اواخر خردادماه امسال و به شیوه مصاحبه حضوری انجام شده و جامعه نمونه آن شامل چهار هزار و ۶۰ نفر از کاربران اینترنت بوده که از میان چهار هزار و ۵۴۵ نفر از افراد بالای ۱۵ سال در مناطق شهری و روستایی کشور انتخاب شدهاند.
هوش مصنوعی؛ از شنیدن نام تا استفاده روزمره
بررسی میزان آشنایی کاربران با ابزارهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی و جمینای نشان میدهد این فناوری هنوز برای بخش قابل توجهی از جامعه به مرحله استفاده روزمره نرسیده است. براساس نتایج این پیمایش، ۳۷.۶ درصد از پاسخدهندگان اعلام کردهاند که اصلاً با ابزارهای هوش مصنوعی آشنا نیستند. همچنین ۲۵.۴ درصد تنها نام این ابزارها را شنیدهاند.در مقابل، ۲۹ درصد کاربران گفتهاند تاحدودی توانایی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را دارند و تنها ۷.۹ درصد اعلام کردهاند که به شکل تخصصی و حرفهای از این فناوری استفاده میکنند.این آمار نشان میدهد با وجود رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی در جهان، استفاده حرفهای از این فناوری در میان کاربران ایرانی همچنان محدود است و بخش بزرگی از جامعه در مرحله شناخت و تجربه اولیه قرار دارد.
چتجیپیتی همچنان انتخاب اول کاربران ایرانی
در میان ابزارهای هوش مصنوعی مورد استفاده کاربران، چتجیپیتی فاصله قابل توجهی با سایر رقبا دارد. ۹۰.۳ درصد از افرادی که تجربه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را داشتهاند، چتجیپیتی را به عنوان یکی از ابزارهای مورد استفاده خود معرفی کردهاند.پس از آن، جمینای با ۱۶.۴ درصد، دیپسیک با ۱۳.۲ درصد و ابزارهای داخلی هوش مصنوعی ایرانی با ۱۲.۵ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. همچنین ۶.۶ درصد کاربران از گروک، ۶.۲ درصد از کوپایلوت و ۵ درصد از کلود استفاده کردهاند.برتری محسوس چتجیپیتی در این پیمایش نشان میدهد این ابزار توانسته بیش از سایر محصولات هوش مصنوعی در میان کاربران ایرانی شناخته شود و به اصلیترین درگاه ورود کاربران به دنیای هوش مصنوعی تبدیل شود.
هوش مصنوعی بیشتر برای جستوجو و یادگیری استفاده میشود
نتایج پیمایش ایسپا درباره کاربردهای هوش مصنوعی نیز نشان میدهد کاربران ایرانی بیش از هر چیز از این فناوری برای دریافت اطلاعات و یادگیری استفاده میکنند. ۵۱.۱ درصد از کاربران اعلام کردهاند که از هوش مصنوعی برای کسب اطلاعات عمومی استفاده میکنند؛ موضوعی که نشان میدهد این فناوری برای بسیاری از کاربران نقش یک ابزار جستوجو و دستیار اطلاعاتی را پیدا کرده است.پس از آن، آموزش و مهارتآموزی با ۴۴.۱ درصد دومین کاربرد اصلی هوش مصنوعی بوده است. تدوین عکس و ویدئو با ۳۸.۷ درصد، زبان و ترجمه با ۳۰.۵ درصد و نگارش و ویرایش متن با ۲۸.۵ درصد نیز در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.در بخشهای تخصصیتر، ۲۷.۵ درصد کاربران از هوش مصنوعی برای مشاوره پزشکی استفاده کردهاند، ۲۵.۱ درصد آن را در پژوهش و فعالیتهای علمی به کار گرفتهاند، ۲۴.۶ درصد برای ایدهپردازی و ۲۰.۹ درصد برای تولید محتوا و طراحی از این ابزارها بهره بردهاند.
همچنین ۱۹ درصد کاربران از هوش مصنوعی برای برنامهریزی زندگی، مشاوره و راهنمایی حرفهای استفاده کردهاند. برنامهریزی کسبوکار با ۱۶.۷ درصد، توسعه نرمافزار و برنامهنویسی با ۱۳.۶ درصد، مشاوره حقوقی و امور قضائی با ۱۲.۵ درصد، تحلیل داده با ۱۱.۷ درصد و امور اداری و سازمانی با ۶.۷ درصد دیگر کاربردهای ثبتشده در این پیمایش بوده است.نتایج این بخش از پیمایش نشان میدهد هوش مصنوعی در ایران هنوز بیشتر به عنوان ابزاری برای جستوجو، آموزش و انجام امور عمومی شناخته میشود و فاصله میان آشنایی کاربران با این فناوری و استفاده حرفهای از آن همچنان قابل توجه است.