بازار خودرو همچنان با رکود معاملاتی و کاهش حجم خرید و فروش مواجه است و قیمتهای اعلامی فروشندگان لزوماً به معنای انجام معامله قطعی نیست. با این حال، رشد قیمت برخی خودروهای داخلی در مهرماه نشان میدهد بازار همچنان تحت تأثیر نوسانات متغیرهای اقتصادی و انتظارات فعالان قرار دارد.
قیمت خودرو در بازار آزاد معمولاً به چند متغیر اصلی واکنش نشان میدهد که نرخ ارز، حجم تحویل خودرو از سوی خودروسازان و انتظارات تورمی از مهمترین آنها هستند. انتظارات تورمی به پیشبینی فعالان بازار از سطح قیمتها در ماههای آینده اشاره دارد؛ به این معنا که هرچه احتمال افزایش قیمتها بیشتر ارزیابی شود، تمایل به خرید داراییهای بادوامی مانند خودرو نیز میتواند افزایش پیدا کند. در شرایط فعلی، همزمانی رشد نرخ ارز و طلا با افزایش قیمت برخی خودروها، نشان میدهد بازار خودرو همچنان نسبت به تحولات اقتصادی حساس است.
مسئلهای بزرگتر از افزایش قیمت؛ قدرت خرید
اما شاید مهمترین پیام این اعداد برای اقتصاد خانوار، خود افزایش قیمت خودرو نباشد، بلکه فاصلهای باشد که میان قیمت خودرو و قدرت خرید ایجاد میشود. زمانی که قیمت سورن پلاس 410میلیون تومان، ریرا ۵۶۰ میلیون تومان و شاهین 330 میلیون تومان افزایش پیدا میکند، درآمد خانوار الزاماً با همان سرعت رشد نمیکند. در نتیجه، حتی اگر بازار از نظر اسمی با افزایش قیمت مواجه شود، لزوماً به معنای افزایش توان خرید یا رونق معاملات نیست.
این مسئله میتواند ساختار تقاضا را نیز تغییر دهد. بخشی از خریداران ممکن است خرید خود را به تعویق بیندازند، بخشی از متقاضیان به سمت خودروهای ارزانتر حرکت کنند و بخشی نیز در صورت نگرانی از افزایش بیشتر قیمتها، خرید خود را جلو بیندازند. بنابراین ممکن است بازار همزمان شاهد قیمتهای بالاتر و قدرت خرید ضعیفتر باشد؛ وضعیتی که در آن افزایش قیمت لزوماً به معنای رونق بازار نیست.
چرا خودرو به دلار واکنش نشان میدهد؟
افزایش قیمت خودرو در این مقطع را نمیتوان صرفاً با یک عامل توضیح داد. رشد نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار است، اما بازار خودرو علاوه بر هزینههای مستقیم و غیرمستقیم تولید، به انتظارات تورمی و ریسکهای سیاسی و اقتصادی نیز واکنش نشان میدهد.در شرایطی که دلار از محدوده ۲۰۰ هزار تومان به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده، فعالان بازار با یک مسئله مهم مواجه میشوند: هزینه جایگزینی خودرو و قطعات در آینده افزایش خواهد یافت.
از سوی دیگر، زمانی که فضای اقتصادی با نااطمینانی شدید مواجه میشود، خودرو برای بخشی از بازار از یک کالای مصرفی صرف به دارایی قابل معامله تبدیل میشود. در چنین شرایطی، فروشنده معمولاً قیمت خودرو را بر اساس هزینه خرید مجدد آن تعیین میکند، نه صرفاً قیمت خرید قبلی.
مقایسه قیمت خودروها در شهریور و مهر در نهایت تصویری از یک بازار درگیر با نااطمینانی ارائه میدهد. دلار در این فاصله حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و خودروهای مورد بررسی نیز بین ۱۲.۲ تا ۲۹.۲ درصد رشد قیمت داشتهاند. این اعداد نشان میدهند که شوک ارزی به بازار خودرو منتقل شده، اما شدت انتقال برای همه مدلها یکسان نبوده است. در برخی مدلها، رشد قیمت پایینتر از نرخ ارز بوده و در برخی دیگر، مانند اطلس، حتی از رشد دلار نیز فراتر رفته است.
روایت اقتصادی دقیقتر این است که شوک ارزی در شرایطی وارد بازار خودرو شده که همزمان با افزایش ریسکهای سیاسی و جنگی، انتظارات تورمی و نگرانی درباره هزینه جایگزینی خودرو نیز افزایش یافته است. حاصل این ترکیب، افزایش قیمت خودرو و در عین حال عمیقتر شدن شکاف میان قیمت خودرو و توان خرید خانوار است.