شهید مطهری «کلام اجتماعی» را زنده کرد
حجت الاسلام محمدباقر پورامینی - مدیر گروه کلام اسلامی پژوهشگاه اسلامی
در اینجا لازم است به ترکیب «الهیات اجتماعی» نیز اشارهای شود. از این ترکیب دو تلقی میتوان ارائه کرد: تلقی اول، که تلقی رایج است و دیگران آن را به کار میبرند، معادل با الهیات اجتماع یا اجتماعیات دین است. این ترکیب، ترکیبی اضافی و دارای صورت مضاف و مضافالیه است؛ یعنی برشی از معرفت دینی که معطوف به نظرات دینی درباره اجتماعیات است. تلقی دوم، عبارت است از «دینشناسی معطوف به اجتماع و شئون جامعه». این ترکیب، ترکیبی وصفی است، به معنای گرایش دینی و نه برشی از دین؛ گرایشی در همه چیز دین، از جمله حوزه فقه، کلام، اخلاق، اجتماعیات و هر آنچه که از دین در اختیار است. بر این اساس، کلام اجتماعی نه علمی مستقل ، بلکه رویکردی و گرایشی در درون دانش کلام است؛ رویکردی که میخواهد آموزههای اعتقادی را در متن جامعه پیاده کند و آنها را گرهگشای مسائل اجتماعی قرار دهد. این رویکرد، هم در تعریف و مبانی نیازمند دقت و روشنگری است و هم در عمل، نیازمند ارائه راهکارهای مشخص برای ورود کلام به عرصه اجتماع.