️ علی محزون
افزایش دوباره قیمت اینترنت، آن هم در شرایطی که بخش بزرگی از جامعه با کاهش قدرت خرید و فشار هزینههای روزمره دستوپنجه نرم میکند، یعنی محدودتر شدن دسترسی مردم به آموزش، اطلاعات، فرصتهای شغلی و فناوری.وقتی هزینه اتصال به جهان دیجیتال پیوسته بالا میرود، پرسش مهم این است: آیا دسترسی به اینترنت قرار است به امتیازی برای برخورداران تبدیل شود؟
افزایش دوباره ۴۰ درصدی قیمت اینترنت، بحث قدیمی اما مهمی را به مرکز توجه بازگردانده است؛ بحثی درباره عدالت دیجیتال و حق دسترسی برابر شهروندان به زیرساختی که امروز بخش جداییناپذیر زندگی اقتصادی، اجتماعی و آموزشی آنهاست. در شرایطی که اینترنت برای بسیاری از مردم دیگر یک ابزار تفریحی نیست، افزایش هزینه آن میتواند به معنای تحمیل محدودیتهای تازه به زندگی روزمره باشد.
اینترنت؛ از کالای مصرفی تا ضرورت زندگی
تا چند سال پیش، شاید میشد اینترنت را در فهرست خدماتی قرار داد که خانوادهها بر اساس توان مالی خود درباره میزان مصرف آن تصمیم میگیرند. اما امروز چنین برداشتی با واقعیت زندگی سازگار نیست.
دانشآموزی که برای یادگیری به محتوای آموزشی آنلاین نیاز دارد، دانشجویی که منابع علمی را جستوجو میکند، کارجویی که فرصتهای استخدامی را دنبال میکند و کارگری که برای کسب درآمد به پلتفرمهای دیجیتال وابسته است، همگی به اینترنت نیاز دارند.
برای بسیاری از کسبوکارهای کوچک نیز اینترنت ابزار اصلی معرفی محصولات، ارتباط با مشتریان و فروش است. بنابراین، افزایش قیمت این خدمت صرفا هزینهای اضافی در سبد خانوار نیست؛ ممکن است بر فرصت درآمدزایی و امکان رقابت اقتصادی نیز اثر بگذارد.
وقتی هزینه دسترسی به اینترنت افزایش مییابد، خانوارهای پردرآمد معمولا امکان بیشتری برای حفظ کیفیت و حجم مصرف خود دارند. در مقابل، خانوادههای کمدرآمد ممکن است ناچار شوند از حجم مصرفی خود بکاهند، بستههای ارزانتر بخرند یا برخی فعالیتهای آنلاین را کنار بگذارند. همین تفاوت، نقطه آغاز شکلگیری نابرابری دیجیتال است.
اصطلاح «اینترنت طبقاتی» معمولا به وضعیتی اشاره دارد که در آن دسترسی به اینترنت با توجه به موقعیت اقتصادی، شغلی یا امتیازات خاص افراد متفاوت میشود. اما حتی بدون برقراری رسمی چنین نظامی، گرانی مداوم اینترنت میتواند به شکلگیری نوعی تبعیض اقتصادی در دسترسی منجر شود. در چنین شرایطی، برخورداری از اینترنت باکیفیت و پایدار بیش از گذشته به قدرت خرید وابسته خواهد شد. یک گروه میتواند از خدمات آنلاین، ابزارهای هوش مصنوعی، آموزشهای تخصصی و فرصتهای تازه کسبوکار استفاده کند؛ گروهی دیگر برای تأمین هزینه اتصال معمولی به اینترنت نیز با محدودیت روبهرو میشود.