روح الله جمعه ای
جنگهای امروز تنها در میدانهای نظامی و با سلاح و تجهیزات تعیین تکلیف نمیشوند؛ بخش مهمی از معادلات جنگ در عرصه رسانه، ادراک عمومی و افکار جامعه شکل میگیرد. ترس، اضطراب، شایعه و ناامیدی میتوانند به ابزارهایی برای تضعیف انسجام ملی و کاهش تابآوری روانی مردم تبدیل شوند.
دشمن صهیونیستی با بهرهگیری از ظرفیت رسانهها و شبکههای اجتماعی تلاش میکند تهدیدهای نظامی، بهویژه موضوع بمباران اتمی و جنگ هستهای را به دغدغهای دائمی در ذهن مردم ایران تبدیل کند. هدف این عملیات صرفاً ایجاد نگرانی مقطعی نیست، بلکه تضعیف اعتماد عمومی و القای احساس ناامنی در جامعه است.
در این میان، انتشار اخبار جعلی و محتوای قدیمی با سرعت بالا، بهویژه در شرایطی که اطلاعرسانی رسمی دقیق و بهموقع وجود ندارد، میتواند زمینه باورپذیری شایعات را فراهم کند. نگرانکنندهتر آنکه گاهی رسانههای داخلی نیز ناخواسته با طرح موضوعاتی مانند مزایای اتمی شدن ایران یا خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، به بازتولید فضای نگرانی عمومی دامن میزنند.
بیتردید بحث درباره راهبردهای دفاعی و بازدارندگی کشور ضروری است، اما باید میان گفتوگوی کارشناسی و ایجاد هراس عمومی تفاوت قائل شد. پرسش اساسی این است که چرا در عرصه روایتسازی و مدیریت افکار عمومی، همپای میدان نظامی و دیپلماسی حرکت نمیکنیم و چرا واکنش به اخبار جعلی و تهدیدهای رسانهای گاه پراکنده و دیرهنگام است؟
امنیت ملی تنها حفاظت از مرزها و تأسیسات حیاتی نیست؛ امنیت روانی مردم نیز بخش جداییناپذیر آن است. جامعهای که پیوسته با اخبار ضدونقیض و شایعات جنگی مواجه باشد، بهتدریج دچار فرسایش روانی و کاهش اعتماد عمومی خواهد شد.
از همین رو، تشکیل «ستاد اطلاعرسانی و تبلیغات جنگ» با مشارکت دستگاههای مسئول، رسانه ملی و متخصصان ارتباطات و امنیت، باید در دستور کار شورای عالی امنیت ملی قرار گیرد. رصد فضای رسانهای، راستیآزمایی سریع اخبار، پاسخگویی مستند به شایعات و هماهنگی اطلاعرسانی از مهمترین وظایف این ستاد خواهد بود.
مدیریت افکار عمومی به معنای پنهانکاری نیست؛ بلکه مردم باید در شرایط بحرانی به اطلاعات دقیق، شفاف و قابل اعتماد دسترسی داشته باشند.
تجربه جنگ تحمیلی هشتساله نیز نشان داد اطلاعرسانی و روایتسازی صحیح میتواند در تقویت پایداری و مقاومت مردم نقش تعیینکنندهای داشته باشد. میدان جنگ فقط جغرافیای نبرد نیست؛ ذهن و روان جامعه نیز بخشی از این میدان است. نباید اجازه داد دشمن در عرصه روایت و ادراک عمومی ابتکار عمل را در اختیار بگیرد.